Tiền điện tử thời kỳ trước Bitcoin

Sự xuất hiện của tiền tệ điện tử có thể nói là có liên hệ chặt chẽ với những phát triển về mặt công nghệ trong lĩnh vực mã hóa dữ liệu. Tiền tệ là một hình thức đại diện cho giá trị, vốn đã được nhân loại biết đến và sử dụng từ thời xa xưa cho mục đích trao đổi hàng hóa và dịch vụ, thông qua các dạng thức vật lý khác nhau như tiền được chế tạo bằng vỏ sò, bằng kim loại quý, rồi tiến đến bằng giấy, nhằm giảm thiểu phí tổn chế tạo, bảo trì, vận chuyển, cũng như đơn giản hóa, tiện lợi hóa cho quá trình trao đổi.

Ở một góc nhìn khác, cuộc cách mạng về công nghệ thông tin, diễn ra trong suốt thập niên cuối cùng của thế kỷ 20 & 16 năm đầu tiên vừa qua của thế kỷ 21, đã biến giấc mơ biểu diễn thông tin dưới dạng số hóa thành hiện thực. Giờ đây, máy tính với các bit thông tin 0 & 1 đơn giản được sử dụng ở khắp nơi để xử lý hay trao đổi dữ liệu cực kỳ hiệu quả. Và hoàn toàn không có gì đáng ngạc nhiên khi con người bắt đầu tìm cách sử dụng các con số 0 & 1 này để biểu diễn giá trị của vật chất, từ đó dẫn đến khái niệm tiền điện tử.

Tuy nhiên người ta nhanh chóng nhận ra có ba câu hỏi cơ bản cần phải được trả lời nếu như chúng ta muốn sử dụng tiền điện tử, bao gồm:

  • Câu hỏi số 1: Liệu chúng ta có thể tin cậy rằng đồng tiền điện tử nhận được là thật chứ không phải giả? Nói cách khác, làm thế nào phân biệt được tiền điện tử thật & giả, như chúng ta vẫn thường quan tâm khi sử dụng tiền thông thường?
  • Câu hỏi số 2: Làm sao biết chắc là đồng tiền điện tử nhận được chỉ có thể được sử dụng để thanh toán 1 lần? Thuật ngữ chuyên môn cho vấn đề này gọi là ‘doublespend’, tức là dùng 1 đồng tiền nhưng trả cùng lúc cho nhiều thứ khác nhau ở cùng 1 thời điểm. Các bạn nghĩ lại xem, với tiền giấy thông thường, có bao giờ bạn dùng 1 tờ tiền giấy để thanh toán cho 2 giao dịch khác nhau, ở 2 địa điểm khác nhau, ở cùng 1 thời điểm không? Dĩ nhiên là không, vì bạn đang có tờ tiền giấy đó trong tay. Còn với tiền điện tử, đa phần chỉ là 1 con số đại diện, làm sao bạn biết chắc là không ai sử dụng cùng cái đồng tiền điện tử đó với bạn?
  • Câu hỏi số 3: Làm thế nào để bảo đảm là không có ai khác ngoài bạn có thể tuyên bố đây là tiền của họ? Bạn thử suy nghĩ xem với tiền giấy thì chúng ta làm thế nào với câu hỏi này nhé.

Các cơ quan phát hành tiền giấy luôn luôn phải đối mặt với nạn làm tiền giả bằng cách không ngừng cải tiến công nghệ in ấn tiền cũng như sử dụng các loại giấy in tiền hết sức tinh tế. Tiền vật lý (có thể sờ được, giữ được) giải quyết câu hỏi số 2 ở trên dễ dàng vì không thể có cùng 1 tờ tiền giấy ở 2 nơi khác nhau trong cùng 1 thời điểm thanh toán. Trong trường hợp giao dịch điện tử, tiền giấy cũng được lưu trữ ở đâu đó trong ngân hàng và chuyển đi theo con đường số hóa. Ở đây bài toán trong câu hỏi số 1 & 2 được quản lý bằng cách kiểm chứng các giao dịch điện tử thông qua các cơ quan được ủy quyền trung tâm, là nơi có cái nhìn toàn cầu về sự lưu thông của tiền tệ. Đối với tiền điện tử, do không thể kiểm định qua các yếu tố vật lý như mực in bí mật & các dãy hình ảnh ảo, phép mã hóa dữ liệu đã được tận dụng nhằm cung cấp cơ sở cho việc chứng minh chủ quyền đối với giá trị mà đồng tiền đó đại diện. Một cách cụ thể, chúng ta sẽ sử dụng chữ ký số được mã hóa như một công cụ đại diện cho chủ sở hữu khi cần thực hiện giao dịch. Với một kiến trúc thích hợp, chữ ký số cũng có thể dùng để giải quyết câu hỏi số 2 về “tiêu kép”.

Khi công nghệ mã hóa dữ liệu bắt đầu trở nên phổ biến hơn vào cuối những năm 80, nhiều nhà nghiên cứu đã bắt đầu thử nghiệm sử dụng phép mã hóa thông tin để xây dựng tiền điện tử. Các dự án ở thuở ban đầu này cũng đã phát hành tiền số, thường là được bảo đảm giá trị bởi một loại tiền tệ thông thường hoặc kim loại quý như vàng. Mặc dù các kiểu tiền số này vận hành được, chúng vẫn được xử lý theo kiểu ủy quyền tập trung, do vậy dễ bị gây ảnh hưởng hay tấn công bởi các chính phủ & hacker. Các đồng tiền này sử dụng một nơi kiểm định trung tâm để xử lý tất cả các giao dịch theo từng khoảng thời gian quy định, y như kiểu ngân hàng truyền thống. Và như vậy chúng vô tình tạo ra một nơi duy nhất dễ dàng bị tấn công bởi các cơ quan của một chính phủ thù địch, hay tội phạm công nghệ cao. Để bảo đảm tính ổn định của đồng tiền số trước sự can thiệp tiềm tàng của các lực lượng đối kháng, một loại tiền điện tử phi tập trung là điểm mấu chốt của vấn đề. Bitcoin là một hệ thống kiểu như vậy, được thiết kế vận hành kiểu phi tập trung, không có điểm kiểm định trung tâm duy nhất để có thể bị điều khiển hoặc phá hỏng.

Gửi phản hồi